احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
482
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
معادن دولتى كه در اراضى ولايات مذكوره فوق واقع بوده و بموجب قراردادهائى كه قبل از كنترات به اجاره رفتهاند پس از ختم مدت اجاره بدارنده اين امتياز واگذار خواهد شد معذلك صاحب امتياز حق دارد در خصوص اشغال معادن مزبوره قبل از انقضاء مدت با مستأجرين تراضى حاصل نمايد مشروط بر اينكه تمام تعهداتى را كه اين اشخاص بموجب كنترات دارند صاحب امتياز مزبور نيز متقبل شود . 2 - در ظرف ده سال تفتيش و تجسس كه در ماده 12 مقرر شده است صاحب امتياز نقشه موقعيت معادنى را كه كشف كرده يا برطبق اين امتياز ميخواهد استخراج نمايد بدولت عليه تقديم خواهد داشت نقشهجات مزبور لااقل بمقياس يك ده هزارم ترسيم شده و داراى علائم لازمه خواهند بود كه از روى آنها بتوان مواقع معادن فوق الذكر را در روى اراضى به سهولت تعيين نمود . 3 - دولت ايران براى هريك از طرفين خط سير اجمالى راهآهن ماوراء ايران صريحا از اين امتيازنامه منطقه مجزا مينمايد . حدود اين منطقه در هريك از طرفين خطآهن مزبور از ده فرسخ تجاوز نخواهد كرد . 4 - دولت ايران به صاحب اين امتياز حق بناى شوارع و خطوط آهن و پل و مغازه و خط تلفون و تأسيسات براى تهيه و ترتيب مواد معدنى و تلمبه و قنوات و حجارى و سدود و آبانبارها و كارخانجات و منازل داده و عموما اجازهء هرگونه ابنيه و تأسيساتيرا كه براى استخراج سهل و مقرون بصرفه معادن مذكوره در اين كنترات ضرور باشد بمشار اليه اعطا مينمايد بديهى است كه كليهء اين مؤسسات يا ابنيه منحصرا براى حوائج استخراجات معادن مزبوره استعمال شده و مخصوصا طرق و خطوط تلفونى يا تأسيسات ديگر براى خدمات عمومى اعم از اينكه در مقابل وجه يا بلاعوض باشد به كار نخواهد رفت و همچنين مسلم است در موارد فورى و استثنائى مخصوصا در مواقعيكه موضوع راجع به نظم عمومى باشد صاحب امتياز بايد اجازه دهد كه براى خدمات رسميه مأمورين رسمى از شوارع و طرق ديگر مجانا عبور كرده و بوسيله خطوط تلفون پيغامات دولتى را مخابره نمايند بدون اينكه منافع صاحبامتياز از اين باب دچار خسران و ضرر گردد . 5 - اراضى متعلقه بدولت كه ممكن است براى استخراج معادن و مؤسسات مذكوره در ماده چهار فوق لازم باشد چنانچه اراضى فوق الذكر جزو موقوفات باشد با مساعدت و همراهى دولت عليه بصاحبامتياز تا مدتى كه اين امتياز را داراست اجاره داده مىشود واضح است كه مساجد و اماكن مقدسه با كليه مضافات و متعلقات آنها در دايره كه شعاعش دويست متر باشد به هيچ وجه در منطقه استخراجات و عمليات اين امتيازنامه قرار نخواهد گرفت . 6 - گذشته از حقوق و عوارض مصرحه در مواد 8 و 9 و 10 و 11 و 13 و 19 و 18 دارنده اين امتياز متعهد است از بابت هر جريبى كه ده هزار متر مربع باشد يك تومان ماليات بپردازد ولى مشار اليه از پرداخت كليه حقوق گمركى ماشينآلات و ابزار و ملزوماتيكه حتما براى استخراجات معادن راجعه به اين امتياز ضرور است معاف خواهد بود با وجود اين صاحب امتياز يا قائممقامهاى او بايد اظهارنامه حمل اشياء وارده را با قيد مقدار و قيمت مصرف و مقصد تسليم اداره گمرك نمايد اظهارنامهها را اداره گمركات تفتيش و در ماده آنها مقررات قانونى نظامنامه جاريه خويش را بموقع اجرا خواهد گذاشت . 7 - ادويه و البسه و ماكولات و مشروباتيكه براى هيئت مستخرجين معادن لازم باشد و اثاثيه علاوه بر آنچه براى دوائر ضرورى است جزو معافياتى كه در ماده شش مذكور شده نميباشد . 8 - امتيازنامه حاضره با اين اجازه به مسيو خوشتاريا داده شده است كه براى خود شريك گرفته يا شركتى براى اجراى مطالعات و تفتيشات مقدماتى راجع باستفاده واقعى از معادن تشكيل دهد پس از آن صاحبامتياز حقوقى را كه بموجب اين امتياز دارد بيك شركت سهامى كه از طرف دولت شناخته شده باشد واگذار و آن شركت مكلف خواهد بود تمام مواد و شرايط آن را مجرى دارد شركت مزبور بايد لااقل چهار سال بعد از تاريخ امضاى قرارداد تشكيل شود . 9 - لااقل يك ماه پس از تشكيل قانونى شركت مذكوره در ماده هشت صاحبامتياز تأسيس آن را بدولت خبر داده نظامنامه آن را تقديم و ضمنا مبلغ پانصد هزار فرانك اسهام باسم دولت با قيد اين كه مبلغ آنها كاملا پرداخته شده بدولت عليه خواهد داد . 10 - براى اينكه امتياز حاضره حقيقتا به موقع استفاده گذارده شود شركت مزبور حق دارد قسمتهاى اراضى منضمه در اين امتيازنامه را به اشخاص يا شركتهاى سهامى اجاره و واگذار نموده يا به ترتيب ديگر قرارى با اشخاص يا شركتهاى سهامى بدهد شركت فوق الذكر مجاز است حقوق خود را كاملا يا جزوا به اشخاص يا شركتهاى مزبوره انتقال دهد مشروط بر اينكه مشار اليهم متقبل شوند مواد و شرايط اين امتيازنامه را بمورد اجرا گذارند كليه قراردادها